Dagelijkse portie wetenschapsbeeld?
Posted On 01/07/2011 at 20:38 in dromen, toekomst
Iedere dag stroomt mij mailbox vol met wetenschappelijke persberichten. Vaak een heel verhaal met, als je geluk hebt, een of twee afbeeldingen. Soms zijn dat foto’s, soms vaak summiere illustraties. En dat is jammer want de meeste onderwerpen, vooral bèta-wetenschappelijke, zijn veel sneller te begrijpen als ze goed gevisualiseerd zijn. Toch gebeurt het vrijwel niet dat er visuele artikelen rollen uit het nieuws van de dag. Daar zijn een aantal goede redenen voor. Ten eerste is visualiseren over het algemeen tijdrovender dan schrijven. Uitzoekwerk niet meegerekend, en ook bij een illustratie is dit noodzakelijk, is een artikel van 500 woorden zo geschreven. Een correcte illustratie van hetzelfde kaliber zal meestal meer tijd vergen, hoewel dat weer afhangt van verschillende factoren. Zo heb ik voor De Ingenieur ooit een serie illustraties gemaakt over octrooien. De individuele illustraties leverden niet meer dan 50 euro op. En dus moesten ze wat mij betreft ook niet meer dan 50 euro aan werk kosten. Door het standaardiseren van de tekenstijl, ervoor zorgen dat er altijd maar een beperkte mate van detaillering was en door de illustraties in een 3d programma te maken wist ik de tijd die ik er aan besteedde terug te brengen tot een half uur per illustratie. Precies wat ze dus waard waren. Aan de andere kant zijn er individuele illustraties waar ik weken, zo niet maanden, aan bezig ben. 
Een andere reden is dat er, zeker in Nederland, maar heel weinig illustratoren zijn die een andere achtergrond hebben dan een kunstzinnige. Er zijn er weinig die in staat zijn om, als een wetenschapsjournalist, bronnen uit te diepen en te interpreteren. Komt nog bij dat illustraties, ondanks dat we een zeer visuele samenleving zijn en steeds visueler worden, vaak nog steeds beschouwd worden als ‘plaatjes’.
En woorden hebben kracht. Iets beschouwen als een ‘plaatje’ maakt dat de waarde omlaag gaat.
Terwijl goede illustraties ervoor zorgen dat onderwerpen soms in een oogopslag begrepen worden, iets wat niet kan bij teksten. Illustraties nemen ook veel minder ruimte in, je kunt soms met een of twee illustraties een onderwerp uitleggen waar je pagina’s tekst nodig zou hebben gehad. Het voordeel van illustraties boven foto’s is dat je dingen kunt weglaten of zaken kunt laten zien die je in werkelijkheid nooit zou kunnen tonen. Al met al goede redenen waarom je eigenlijk nooit echte visuele artikelen ziet die vergelijkbaar zijn met de tekstuele artikelen op nu.nl/wetenschap en al helemaal geen die de vergelijking met wetenschap24 kunnen doorstaan. Het is eenvoudigweg te moeilijk, te duur en er zijn niet voldoende mensen die het kunnen. En toch denk ik dat het kan. Een paar jaar terug heb ik een kuiken uitgebroed en ben dat gaan tekenen. Iedere dag een uur. Deze serie staat op het internet: Little chicken growing up en is nog steeds zeer populair. Van alle dingen die ik ooit heb gedaan heeft dit me wereldwijd de meeste exposure gegeven, ondanks dat ik er verder niet veel mee heb gedaan. Het maken van deze serie was erg zwaar, vooral door proberen binnen dat uur te blijven. Dat het heb ik uiteindelijk ook niet gered, hoewel ik de serie zelf wel heb kunnen volhouden. Hieronder zie de laatste illustratie van die serie. Met deze ben ik langer bezig geweest maar nog steeds niet meer dan een paar uur. 
Beide voorbeelden laten zien dat het mogelijk is om correcte illustraties in een (zeer) beperkte tijd te maken.
Maar daarmee zijn we er natuurlijk nog niet. Voor een visueel artikel is meer nodig.
Terug naar de persberichten. Wetenschappelijke persberichten komen meestal van universiteiten, onderzoeksinstellingen of organisaties als NWO. Het gros van de berichten betreft een promotie-onderzoek of een doorbraak van een bepaalde vakgroep (meestal ook naar buiten gebracht via een promotie-onderzoek).
Belangrijk is te bepalen voor welke doelgroep je deze persberichten zou willen visualiseren. Dit heeft niet zozeer effect op de wijze van illustreren maar wel op de keuze welke persberichten te gaan visualiseren. Voor een breed publiek is waarschijnlijk maar een relatief klein deel van de persberichten te visualiseren. Verder is een gevisualiseerd artikel iets anders dan een geschreven artikel. Met een visueel artikel is het makkelijker het onderwerp in een groter geheel te plaatsen, zeker als je de vergelijking met korte (geschreven) artikelen maakt.
Een van de dingen waar ik dan ook mee zou beginnen is een vaste indeling maken. Een indeling op vakgebied, universiteit, fundamenteel of toegepast onderzoek werkt al heel verhelderend. Verder zou ik een vaste tekenstijl kiezen. Omdat vooral het illustreren relatief veel tijd kost is het handig een stijl te kiezen die maakt dat er zo min mogelijk tijd hoeft te worden besteed aan het illustreren zonder dat dit de kwaliteit aantast. Per soort onderzoek zou er waarschijnlijk wel een ander soort stijl moeten worden gebruikt. Een onderzoek dat laat zien hoe de verspreiding van een bepaalde stof in een omgeving gaat is vooral gebaat bij een illustratie gemaakt in Illustrator. Heb je het over een nieuw ontwikkeld medicijn dat ingrijpt op de wand van een cel dan zou ik, als het even kan, naar 3d grijpen.
Dit bericht is al veel langer geworden dan ik in eerste instantie in gedachten had. Ik deel het dan ook op omdat het anders veel te lang hier op de plank blijft liggen. En gebruik die opsplitsing als stok achter de deur. Volgende keer zal ik de persberichten van een willekeurige dag visualiseren. Ik richt hier een apart stuk van mijn website in zodat de artikelen ook in volle glorie bekeken kunnen worden. Bij ieder persbericht zal ik aangeven of dit er eentje is waarvan ik denk dat die een visualisatie inderdaad waard is, welke illustratietechniek ik er standaard voor zou willen gebruiken en voor welke doelgroep ik het visuele artikel gemaakt heb. Ik weet niet of het me lukt om die ene dag er ook gelijk in een keer uit te krijgen, maar ik zal ook aangeven hoe lang ik met ieder artikel bezig ben geweest en of ik alleen afgegaan ben op de data in het bericht of dat ik ook communicatiemensen of vakgroepen ben gaan contacten voor info.
You can leave a response, or trackback from your own site.